1. Kadınların doğurganlığını etkileyen faktörler nelerdir?
—En önemli faktör yaştır. Kadın yaşı arttıkça gebe kalabilme şansı azalır. 44 yaşından sonra pratik olarak gebelik şansı ihmal edilebilecek kadar azdır. Daha önce geçirilmiş cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, yumurtalık ve tüpleri etkileyen enfeksiyonlar da gebelik şansını olumsuz olarak etkiler.
2. Kadınlar ne sıklıkla jinekolojik muayene olmalılar?
-Cinsel olarak aktif olan kadınlarda jinekolojik muayeneler her yıl yapılmalıdır. Bu muayeneler ile beraber rahim ağzı kanseri taraması için PAP testi (smear) de yapılmalıdır.
3. Miyomlar ve tüplerin tıkalı olması hamileliği etkiler mi?
-Miyomlar rahim iç tabakasına yani bebeğin gelişeceği yere baskı yapıyorsa gebelik şansını etkiler. Rahim duvarından dışarı doğru büyümüş olan miyomlar ise çok büyük olmadıkça gebelik şansını etkilemezler. Tüplerin tıkalı olması ise gebelik oluşumunu imkânsız kılar.
4. Düzenli bir beraberliğe rağmen çocuk sahibi olamayan çiftler, ne zaman tedaviye yönelmeliler?
-Kadın yaşı 35’in altında ve öyküde gebelik oluşumunu etkiyebilecek herhangi bir problem yoksa 1 yıl, yaş 35’nin üzerinde veya geçmişte gebelik oluşumunu etkiyebilecek bir problem varsa 6 ay sonra inceleme ve tedavi başlanmalıdır.
5. Tüp bebek kaç yaşına kadar uygulanabilir? İleri yaştaki hastalar ne kadar beklemeli?
-Tüp bebek 45 yaşına kadar uygulanabilir. Ancak 40 yaşından sonra şansın azaldığı bilinmelidir.
6. Mikroenjeksiyon nedir?
-Mikronenjeksiyon tek bir spermin yumurta içine zerk edilerek döllenmenin sağlandığı bir tüp bebek yöntemidir
. 7. Tüp bebek nedir?
-Mikroenjeksiyondan farklı olarak spermler belirli bir sayıda yumurtanın çevresine bırakılır ve spermlerden bir tanesi yumurtanın içine kendiliğinden girer.
8. Mikroenjeksiyonun tüp bebek yönteminden farkı nedir?
-Mikroenjeksiyonda bir sperm direkt olarak yumurta içine özel bir cihaz (mikromanipülatör) aracılığı ile enjekte edilerek döllenmeye yardımcı olunur.
9. Tüp bebek veya mikroenjeksiyon kimlere uygulanır? Nasıl uygulanır?
-Gebe kalamayan ve klasik tedavi yöntemlerinin etkisiz olduğu durumlarda bu yöntemler uygulanır.
10. Tüp bebek tedavisi hangi aşamalardan oluşmaktadır?
-Yumurtalıkların uyarılması, yumurta toplanması, yumurtaların sperm ile döllenmesi, ve döllenmiş yumurtaların nakli (embryo transferi) aşamalarından oluşur.
11. Sperm tetkikinde sperm sayısının çok az olması veya sperm bulunmaması durumunda ne yapılmaktadır?
-Sperm sayısı az ise mikroenjeksiyon yapılır. Menide hiç sperm olmaması durumlarında ise testis içinde cerrahi olarak sperm aranması gerekir.
12. Yumurta nasıl toplanır? Ağrılı bir işlem midir?
-Vajinal ultrason ile yumurta toplanır. Ağrılı bir işlem değildir. Kliniğimizde biz tüm tüp bebek uygulamalarında yumurta toplamada hafif genel anestezi kullanmaktayız.
13. Yumurta toplama işlemi sonrasında kişi kendini nasıl hisseder?
-Genellikle işlemden bir süre sonra evine gidebilir ve hatta aynı gün öğleden sonra işine dönebilir.
14. Bu tedaviler sonucu yumurtalık rezervi tükeniyor mu?
-Yumurtalıkların tüp bebek amaçlı uyarılması rezervi azaltmaz.
15. Her yumurta döllenir mi?
-Yumurtaların döllenmesi için olgun ve yapısal olarak normal olmaları gerekir. Her yumurta döllenmeye müsait değildir. Döllenen her yumurta ise sağlıklı bir embryo haline dönüşmez.
16. Yumurtalar döllendikten sonra embriyolar rahim içine nasıl yerleştirilir?
-Embriyo transferi basit bir işlemdir. Rahim ağzından ince bir plastik katater ile ultrason eşliğinde rahim içine yerleştirilir.
17. Transfer sonrası arta kalan embriyo olur mu? Olursa bunlara ne yapılır?
-Transfer sonrası arta kalan kaliteli embriyolar dondurularak saklanabilir.
18. Embriyo seçimi nasıl yapılır? Çoğul gebelik nasıl önlenebiliyor?
-Bayan yaşı, embriyo kalitesi, uygulama sayısı ve dondurulacak embriyo varlığına göre seçim yapılır. 6. Mart. 2010 tarihinde yürürlüğe giren yönetmelik ile transfer edilen embriyo sayısına 1-2 ile yasal sınırlama getirilmiştir.
19. Transfer sonrası istirahat edilmeli mi?
-İstirahatın faydası gösterilmiş değil. Normal yaşama devam edilmesini öneriyoruz.
20. Transferden sonra kişi normal aktivitelerine ne zaman döner?
—Cinsel yaşam ve spor dışında normal aktivitelere transfer sonrasında hemen dönebilir.
21. Kişinin cinsel yaşamını etkiler mi?
-Gebelik testi gününe kadar ilişki önermiyoruz ancak bu da etkinliği kanıtlanmış bir uygulama değil.
22. Tüp bebek tedavisinde kullanılan hormon ilaçları kanser riskini artırır mı? Bu ilaçların yan etkileri var mı?
-Kanser riskinde artış söz konusu değil. Yumurtalıkların aşırı uyarılması (hiperstimulasyon) en önemli risktir.
23. Bu tedaviler sonucu dış gebelik olur mu?
-Dış gebelik olasılığı %1–3 civarındadır. Hem rahim içinde hem de dışında olma olasılığı ise %0.5 tir. Buna heterotopik gebelik denir.
24. Dondurulmuş embriyodan elde edilen gebelik sonuçları nasıldır?
-Bu oranlar merkezden merkeze çok değişir. Anatolia Tüp Bebek Merkezinde biz %45–50 civarında bir gebelik oranı elde ediyoruz.
25. Dondurulmuş embriyo ile normal tüp bebek yöntemiyle doğmuş bebekler arasında sakatlık riski farkı var mı?
-Fark yoktur.
26. Çiftlerin her ikisinde de tıbbi bir sorun olmadığı halde gebelik elde edilemiyorsa nasıl bir yol izlenir?
—Tüp bebek ile gebelik olmaması durumunda detaylı bir araştırma yapılmalıdır. Eğer gebeliği engelleyecek bir neden bulunursa tedavi edilmelidir. Ancak çoğu zaman belirgin bir neden bulunmamaktadır.
27. Tüp bebek tedavisi ne kadar sürer?
Tedavinin başından gebelik testi gününe kadar yaklaşık 30 gün sürer.
28. Tüp bebek gebeliklerinde düşük riski daha mı yüksektir?
—Düşük riski daha yüksek değildir.
29. Tüp bebek kaç kez denenebilir?
— Üç denemeden sonra gebelik şansı düşer. Daha sonraki denemelerde de gebelik elde edilebilir ancak şans daha azdır.
30. Kullanılan sperm ve yumurtalar eşlerin kendisine mi aittir?
36. Tüp bebek tedavisinde başarıyı olumsuz yönde etkileyen faktörler nelerdir?
- Rahim içinde embriyoların tutunmasını engelleyecek yapışıklık, myom veya polip gibi problemlerin olması, tüplerin tıkalı ve içlerinin su dolu olması tüp bebekte başarıyı olumsuz olarak etkiler.
37. Tüp bebek işlemi sırasında oluşabilecek riskler nelerdir?
-En önemli riskler çoğul gebelik ve aşırı uyarım sendromudur.
38. Tüp bebek tedavisi süresince hastanede yatmak gerekli midir?
-İşlemin hiç bir aşamasında yatış gerekmez.
39. Tüp bebek uygulamalarıyla elde edilen gebeliklerden doğan bebeklerle, normal doğan bebekler arasında fark var mı?
-Herhangi bir fark yok. Sadece testis içinde alınan spermlerin döllenme amaçlı kullanıldığı durumlarda az da olsa bazı anomalilerde artış olabiliyor.
40. Doğru tüp bebek merkezinin seçimi için neler önemli? Hastanın bu seçimi yaparken nelere dikkat etmesi gerekir?
- Tüp Bebek merkezi seçimi, 6. Mart. 2010 tarihinde yürürlüğe giren yeni Tüp Bebek Yönetmeliği ile daha da önem kazanmıştır. Transfer edilen embriyo sayısına yasal kısıtlama getirilmesi ve devlet desteği koşullarının ağırlaştırılması merkez seçimini daha önemli hala getirmiştir.
Tüp Bebek merkezi seçimi yaparken dikkat edilmesi gerekenler;
1.Merkez ne kadar zamandır faaliyette? Ne kadar yoğun? Merkezde çalışan ekip (klinisyen ve embriyolog) ne kadar zamandır tüp bebek ile uğraşmaktadır?
2.Gebelik oranı nedir? Özellikle başlanan uygulama başına eve canlı bebekle gitme oranı nedir?
3.Saygın embriyo dondurma programı var mıdır? Çözme sonrası embriyoların hayatta kalma oranı nedir? Embriyo çözme transferi başına gebelik ve eve canlı bebekle gitme oranı nedir?
Elbette, yukarıda bahsedilen hususlara doğru bilgi ile ulaşmak, günümüzdeki internet, basın ortamındaki, maalesef, bilgi kirliliğini de dikkate alır isek, zor olabilir. Yine de çiftlerin, araştırmacı olarak, o merkeze giden ve tedavi olan hastalara ulaşarak deneyimlerini paylaşmalarını tavsiye ediyorum.
